Tefekkür Tutulması: Dataizm, Elmalılı ve Vicdanın Sömürgeleştirilmesi
1. Felsefî Rekonstrüksiyon: Neden Elmalılı, Neden Şimdi? Kadim hakikatler ile modern krizler arasında köprü kurmak, entelektüel bir lüks değil, varoluşsal bir zorunluluktur. Bu yazıda başvuracağım yöntem, "felsefî rekonstrüksiyon" dur. Rekonstrüksiyon, tozlu raflarda kalmış düşünceleri bir müze vitrinindeki obje gibi seyretmek değildir. Kadim bir mimarinin taşıyıcı sütunlarını sökmeden, onu bugünün ihtiyaçlarına göre yeniden ayağa kaldırmaktır. Restorasyon geçmişi korur, rekonstrüksiyon geçmişi konuşturur. İnsanlık tarihi, bir yönüyle otoritenin adres değiştirdiği uzun bir yolculuktur. Orta Çağ'da otoritenin kaynağı Tanrı'ydı. Aydınlanma ile bu merkez "İnsan"a ve onun rasyonel aklına kaydı. Bugün Yuval Noah Harari'nin "Dataizm" adını verdiği yeni bir eşikteyiz. Otorite artık insandan ağ bağlantılı algoritmalara devrediliyor. Verinin kutsandığı bu çağda, Elmalılı Hamdi Yazır'ın bir asır önce Batı düşüncesine yönelttiği eleştiriler be...